ترتیب رجوع ضامن به مضمون عنه

وفق مقررات قانون مدنی، ضامن تنها در صورتی می تواند پس از تادیه دین به مضمون عنه رجوع نماید که با موافقت او اقدام به ضمانت کرده باشد. در قانون تجارت که مقررات حاکم بر ضمانت در اسناد تجاری را معین می کند، ضامن در هر صورت می تواند به مضمون عنه رجوع نماید؛ خواه ضمانت با رضایت او منعقد شده باشد یا نه. رجوع ضامن به مضمون عنه منوط به پرداخت وجه اسناد تجاری از سوی ضامن می باشد.

مجهول بودن مضمون عنه

چنانچه وقوع ضمان محرز بوده اما مضمون عنه معین نباشد؛ ضمانت از جانب شخصی محسوب می شود که به واسطه تادیه از جانب او اشخاص بیشتری بری الذمه خواهند شد. به عنوان مثال اگر تردید شود ضامن از صادر کننده ضمانت کرده یا یکی از ظهرنویس ها، ضمانت از صادرکننده محسوب خواهد شد.

اعتبار ضمانت شفاهی

ضمانت به صرف توافق حاصل می شود اما در مورد ضمانت در اسناد تجاری برای ایجاد مسئولیت تضامنی ضروری است که ضمانت کتبا در خود سند نوشته شود. ضمانت شفاهی یا ضمانت کتبی در سند جداگانه از نظر قانون مدنی معتبر بوده اما تابع قانون تجارت نمی باشد.

ضمانت از ضامن اسناد تجاری

ضمانت از ضامن اسناد تجاری با اشکال قانونی مواجه نمی باشد؛ یعنی اشخاص می توانند علاوه بر مسئولان سند، از ضامن مسئولان نیز ضمانت کنند. در این حالت ذمه ضامن اولی بری شده و ضامن دوم جایگزین او می شود. به عبارت دیگر پس از تحقق ضمانت دوم، دارنده می تواند به مسئول اصلی و ضامن دوم مراجعه کند و حق رجوع به ضامن اول را نخواهد داشت.

تاثیر حال شدن دین مضمون عنه نسبت به ضامن

در صورتی که به سبب فوت یا ورشکستگی مدیون اصلی، دین او حال شود، این امر تاثیری در مسئولیت ضامن نخواهد داشت. البته در این صورت ضامن می تواند فورا وجه سند را پرداخت نماید و دارنده حق ندارد از پذیرفتن وجه سند امتناع کند.

چنانچه دارنده، پرداخت فوری از سوی ضامن را نپذیرد، ضامن می تواند الزام او به انصراف از ضمان را تقاضا نماید.

مسئولیت ضامن ورشکسته (رای وحدت رویه شماره ۸۱۲ هیات عمومی دیوان عالی کشور)

هیات عمومی دیوان عالی کشور در رای وحدت رویه شماره ۱۵۵، تاجر ورشکسته را از پرداخت خسارت تاخیر تادیه معاف کرده است؛ چراکه تاجر ورشکسته از دخالت در اموال خود و هرگونه پرداخت ممنوع است؛ بنابراین شرایط لازم جهت مطالبه خسارت تاخیر تادیه چک و سفته که در ماده ۵۲۲ قانون آئین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی احصاء شده، در مورد ورشکسته وجود ندارد.

بنابراین در مورد معافیت ورشکسته از پرداخت خسارت تاخیر تادیه شکی نیست؛ اما میان برخی از شعب دادگاه ها در مورد امکان مطالبه خسارت تاخیر تادیه از ضامن ورشکسته اختلاف حاصل شد.

پس از طرح اختلاف در هیات عمومی دیوان عالی کشور، آن هیات در مقام فصل اختلاف و صدور رای وحدت رویه اعلام داشت با توجه به معافیت تاجر ورشکسته از پرداخت تاخیر تادیه و تبعی بودن مسئولیت ضامن، طلبکاران ورشکسته مستحق دریافت خسارت تاخیر تادیه از ضامن ورشکسته نیز نمی باشند.

میزان مسئولیت ضامن اسناد تجاری

مسئولیت ضامن یک مسئولیت تبعی است؛ به این معنی که ضامن به همان میزان مسئولیت دارد که مضمون عنه مسئول شناخته شود.

در صورتی که مضمون عنه به هر ترتیبی برائت ذمه حاصل کند، ذمه ضامن نیز بری خواهد شد و به عبارتی اگر دارنده حق رجوع به یکی از مسئولین سند تجاری را نداشته باشد بالتبع به ضامن آن مسئول نیز نمی تواند رجوع کند.

نحوه رجوع به ضامن اسناد تجاری

ضمانت در اسناد تجاری از نوع ضمان ضم ذمه به ذمه بوده و ضامن معرفی شده با مسئول پرداخت که مضمون عنه نام دارد؛ هر دو مسئول پرداخت کل مبلغ سند می باشند. دارنده می تواند برای کل مبلغ به ضامن و مضمون عنه، منفردا یا مجتمعا رجوع نماید و هیچ یک نمی توانند از پرداخت وجه سند امتناع کرده و از دارنده بخواهد وجه سند را از دیگری مطالبه کند. البته در صورتی که این ترتیب بین طرفین مقرر شده باشد، ضامن می تواند از دارنده بخواهد اول به مدیون اصلی رجوع کرده و در صورت عدم پرداخت وجه سند تجاری از سوی مدیون اصلی به او رجوع نماید.

تفاوت واخواست و دادخواست سفته چیست؟

واخواست سفته باید ظرف مدت ده روز از تاریخ سررسید صورت بگیرد که دراین صورت سفته از مزایای اسناد تجاری برخوردار می‌شود. در غیر اینصورت سفته، سند عادی محسوب خواهد شد.

شرایط اجرا گذاشتن سفته توسط کارفرما چیست؟

کارفرما تنها در صورتی می‌تواند سفته ضمانت انجام کار را اجرا بگذارد که موارد نقض حسن انجام کار که در قرارداد تعیین شده‌اند، تحقق یافته باشند.

مدت زمان رسیدگی به درخواست مطالبه سفته در دادگاه چقدر است؟

مدت زمان رسیدگی به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله حجم پرونده‌های شعبه رسیدگی‌کننده و آشنایی دارنده با قوانین. معمولاً این فرآیند بین ۵ ماه تا یک سال به طول می‌انجامد.

مدت زمان به اجرا گذاشتن سفته چقدر است؟

طبق قانون، اگر دارنده سفته بخواهد علاوه بر صادرکننده علیه ضامن‌ها و ظهرنویس‌ها نیز اقدام کند، باید ظرف ۱۰ روز سفته را واخواست کرده و سپس حداکثر تا یک سال پس از آن اقامه دعوی نماید. در غیر این صورت، حق قانونی او فقط در برابر صادرکننده محفوظ خواهد ماند.

برای اجرا گذاشتن سفته به کجا باید مراجعه کرد؟

برای شروع فرآیند اجرا سفته، لازم است ابتدا به اداره واخواست دادگستری مراجعه کنید. پس از دریافت واخواست، می‌توانید دادخواست حقوقی خود را تنظیم و علیه صادرکننده اقدام کنید.

مراحل واخواست سفته

مراحل واخواست برای مطالبه سفته عبارت‌اند از:

 

۱. مراجعه به دایره واخواست

دارنده سفته باید به دایره واخواست در شهر خود مراجعه و فرم‌های مخصوص واخواست را دریافت کند. واخواست نامه سفته در سه نسخه تنظیم می‌شود. پس از تکمیل و چسباندن تمبر مورد نیاز که بر اساس مبلغ سفته متغیر است:

 

نسخه اصلی به دارنده سفته داده می‌شود تا براساس آن مطالبه وجه خود را اقامه کند. نسخه دوم نیز به فرد مدیون ابلاغ می‌شود و نسخه سوم در دفتر واخواست بایگانی می‌گردد.

۲. ارسال اظهارنامه برای مدیون

اگر تاریخ سر رسید بر روی سفته قید نشده باشد، دارنده باید حتما اظهارنامه‌ای جهت مطالبه وجه سفته برای مدیون ارسال کند.

۳. پرداخت هزینه

در حال حاضر هزینه واخواست سفته حدود ۲ درصد مبلغ کل سفته است که در زمان تمبر زدن روی واخواست نامه دریافت می‌شود.

مفهوم واخواست سفته

واخواست سفته به معنای اعتراض رسمی به عدم پرداخت وجه سفته توسط صادرکننده است. این اقدام در واقع اولین قدم قانونی برای دریافت مبلغ درج‌شده در سفته محسوب می‌شود و مشابه دریافت گواهی عدم پرداخت برای چک است.

طبق قانون، مهلت واخواست سفته ۱۰ روز پس از تاریخ سررسید آن است و پس از این مدت، سفته دیگر به‌عنوان سند تجاری محسوب نمی‌شود. یکی از مزایای واخواست سفته، این است که می‌توان هم علیه صادرکننده و هم ظهرنویس به صورت تضامنی اقامه دعوا کرد.

بهترین راه برای جلوگیری از مشکلات سفته چیست؟

پرداخت به‌موقع، تنظیم قرارداد مکتوب همراه سفته، دریافت رسید هنگام تسویه، و در نهایت مشاوره با وکیل متخصص بهترین راهکارها برای پیشگیری از مشکلات و حتی احتمال زندان است.

اگر توان پرداخت مبلغ سفته را نداشته باشم چه می‌شود؟

در چنین شرایطی می‌توان دادخواست اعسار به دادگاه ارائه کرد. اگر دادگاه اعسار را بپذیرد، بدهی به‌صورت قسطی پرداخت می‌شود و خطر بازداشت برطرف می‌شود. اگر اعسار رد شود و پرداختی صورت نگیرد، امکان بازداشت وجود دارد.

تفاوت سفته با چک در موضوع زندان چیست؟

چک یک سند کیفری است و برگشت آن می‌تواند منجر به شکایت کیفری و زندان مستقیم شود. اما سفته یک سند حقوقی است و ابتدا باید دعوی مطالبه وجه در دادگاه مطرح شود. زندان در سفته فقط در صورت امتناع از اجرای حکم پیش می‌آید.

آیا سفته برگشتی حکم جلب دارد؟

سفته برگشتی به‌طور مستقیم حکم جلب ندارد. ابتدا باید از طریق دادگاه حقوقی مطالبه شود. اگر بدهکار پس از صدور حکم قطعی پرداخت نکند یا مالی برای توقیف معرفی نکند، در آن صورت امکان صدور حکم جلب وجود دارد.

آیا سفته ضمانت کار باعث زندان می‌شود؟

خیر. سفته‌ای که هنگام استخدام به‌عنوان ضمانت داده می‌شود، به‌خودی‌خود زندان ندارد. اما اگر کارفرما سفته را اجرا بگذارد و دادگاه فرد را به پرداخت محکوم کند و او نپردازد، در نهایت ممکن است بازداشت شود.