در چه مواردی مسئولیت نسبی مطرح می‌گردد؟

مسئولیت تضامنی در نظام حقوقی ما خلاف قاعده بوده و برای بهره‌مندی از آن، وجود قانونی که به مسئولیت تضامنی تصریح داشته‌ باشد ضروری است. در مقابل، مسئولیت نسبی مطابق اصل می‌باشد و به صورت کلی، هرگاه اشخاصی به دیگران خسارت وارد نمایند، لازم است خسارت وارده را به نسبت سهم خود جبران نمایند. با این وجود، در قوانین در خصوص شرکت‌های نسبی و مدیران شرکت‌های سهامی، مسئولیت نسبی پیش‌بینی شده‌ است.

مسئولیت نسبی چیست؟

به صورت کلی، در مسئولیت نسبی، افراد به تناسب خسارتی که وارد ساخته یا ضرری که وارد نموده‌اند، مسئولیت دارند و باید جبران خسارت نمایند. معیار این امر نیز می‌تواند متفاوت باشد، برای مثال اگر دو نفر با یکدیگر به دیگری خسارت وارد نمایند و میزان تقصیر یکی از آن‌ها 30 درصد و میزان تقصیر دیگری 70 درصد باشد، به همین نسبت نیز باید خسارت وارده را جبران نمایند.

میزان سهم هر یک از افراد واردکننده خسارت در خسارت وارد شده بر مبنای میزان تقصیر مرتکبین، تاثیر عمل آن‌ها یا عوامل دیگر توسط کارشناسات تعیین خواهد شد.

مسئولیت تضامنی چیست؟

مسئولیت تضامنی در حالتی مطرح می‌گردد که چند شخص با همراهی یکدیگر، خسارتی را وارد نمایند و از نگاه قانون هر یک از این افراد در برابر شخص متضرر، مسئول جبران کلیه خسارات وارد شده می‌باشند. در قانون برای شخص غاصب، مدیران شرکت سهامی در صورت تخلف عمدی، امضاکنندگان چک و اعضای شرکت تضامنی، مسئولیت تضامنی پیش‌بینی شده‌ است.

مسئولیت نسبی یا تضامنی چیست؟

مسئولیت نسبی یا تضامنی در حالتی مطرح می‌گردد که چند نفر با یکدیگر خسارتی را وارد نموده‌ باشند؛ در این صورت مسئله میزان مسئولیت هر یک در برابر شخصی که به او خسارت وارده شده و اصطلاحاً به او شخص ثالث یا متضرر گفته می‌شود، مطرح خواهد شد.

با مسئولیت و انواع آن بیش‌تر آشنا شویم!

مسئولیت، معنایی معادل تعهد و وظیفه را دارا می‌باشد و به عبارتی با ایجاد مسئولیت برای یک شخص، او عهده‌دار و مکلف به انجام امری خواهد شد. مسئولیت انواع گوناگونی دارد که پیش از آشنایی با مسئولیت نسبی و مسئولیت تضامنی لازم است، مورد بررسی قرار می‌گیرند.

تعریف عقد بیع

عقد بیع عبارت است: از “تملیک عین به عوض معلوم“. به زبان ساده‌تر یعنی فردی در ازای گرفتن مالی از دیگری مبلغی به او پرداخت می‌کند و برای انجام این معامله، با انعقاد عقد بیع بین یکدیگر، تعهدی برای هم ایجاد می‌کنند.

مطالبه وجه التزام قراردادی ( وجه التزام قرارداد)

وجه التزام نوعی جریمه در قرارداد محسوب می شود. این مبلغ توسط طرفین قرارداد در قراداد نوشته می شود و هرزمان که هرکدام از انها به تعهدات خود عمل نکرد ملزم به پرداخت وجه التزام قرارداد است. در هنگامی که یک قرارداد دارای وجه التزام بوده و فرد شاکی در دادگاه آن را بیان می نماید و برای مطالبه وجه شکایت به عمل می اورد ، دادگاه حقی در ارتباط با کم یا زیاد کردن مبلغ نوشته شده در قرارداد ندارد و فرد متعهد موظف است بر طبق رای صادره از دادگاه ، کل مبلغ وجه التزام قرارداد را پرداخت نماید.

اگر مبلغ تعیین گردیده مورد توافق طرفین بابت وجه التزام، مبلغی غیر متعارف باشد، در اینصورت بعضی محاکم فقط تا سقف تعهد اصلی و بر مبنای حد متعارف، حکم صادر می نمایند اما بعضی محاکم با استناد به ماده ٢٣٠ قانون مدنی، نسبت به پرداخت وجه التزام تا هر میزانی که باشد، حکم صادر می نمایند. ماده ٢٣٠ قانون مدنی: اگر در ضمن معامله شرط شده باشد که در صورت تخلف متخلف مبلغی به عنوان خسارت تادیه نماید حاکم نمی‌تواند او را به بیشتر یا‌ کمتر از آن چه که ملزم شده است محکوم کند.

اگر شخص متصرف در زمین مورد تصرف زراعت کرده باشد، تکلیف چیست؟

مطابق ماده ۱۶۵ قانون آیین دادرسی مدنی، اگر موقع برداشت محصول رسیده باشد متصرف عدوانی باید فوری محصول را برداشت نماید و اجرت المثل را پرداخت نماید.

 

 

دعوای تصرف عدوانی چه تفاوتی با دعوای خلع ید دارد؟

اصلی ترین تفاوت میان این دو دعوا، این است که تصرف عدوانی فقط مربوط به اموال غیر منقول می باشد در حالی که دعوای خلع ید، هم اموال منقول و هم غیرمنقول را شامل می ‌شود.

آیا دعوای تصرف عدوانی باید فقط از جانب مالک طرح شود؟

باید مالکیت متصرف سابق یا همان مالک، به موجب سند رسمی برای دادگاه به اثبات برسد، به همین دلیل بهتر است که شخص مالک خود دعوای تصرف عدوانی را مطرح نماید.

تصرف عدوانی در ملک مشاع

این جرم در اموال مشاع نیز قابل تحقق است، زیرا کل مال مشاع به یک نفر تعلق ندارد و تصرف در این مال حتی از طرف یکی از شرکاء بدون اجازه سایر مالکین، تصرف در مال دیگری است. از طرف دیگر از لحاظ عنصر معنوی، وقتی شریک مال مشاع با سوء نیت این اقدام را مرتکب می گردد، نظم عمومی جامعه را نیز مختل نموده و از آنجا که هدف حقوق کیفری حفظ حقوق و آزادی های فردی و نظم عمومی است می توان قائل شد که این اقدام شریک موجب ایراد ضرر به شریک دیگر و حقوق او شده است. به این ترتیب به نظر می رسد که بتوان قائل به تحقق این جرم در اموال مشاع نیز شد.

مجازات جرم تصرف عدوانی

مجازات جرم تصرف عدوانی طبق ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی که بیان می کند، هر کس اقدام به هرگونه تصرف عدوانی یا ایجاد مزاحمت یا ممانعت از حق در موارد مذکور نماید به مجازات ۱ ماه تا یکسال حبس محکوم می شود، می باشد و دادگاه را موظف به رفع تصرف عدوانی یا رفع مزاحمت یا ممانعت از حق می نماید. دعوای تصرف عدوانی از جمله دعاوی غیر مالی می باشد، بنابراین خواهان باید هزینه ثبت دعاوی غیر مالی را بر اساس تعرفه معینه که هر ساله از سوی قوه قضائیه تعیین می گردد، ابطال نماید.

مرجع صالح رسیدگی به دعوای تصرف عدوانی

دادگاه های عمومی صالح ترین مرجع جهت رسیدگی به دعاوی تصرف عدوانی حقوقی هستند و بر اساس ماده ۱۲ قانون آیین دادرسی، باید به نزدیک ترین دادگاه محلی جهت رسیدگی به دعوای تصرف عدوانی مراجعه کرد. باید به دادگاهی مراجعه کرد که ملک غیر منقول در آن حوزه واقع شده و ساکن بودن خوانده در حوزه دادگاه ملاک نیست. امروزه خواهان لازم است که به دفاتر خدمات الکترونیک قضائی مراجعه کرده و دادخواست خود را ثبت نماید. بعد از این دادخواست خود را ثبت کرد و هزینه دادرسی را واریز کرد می تواند به شعبه محل واقع شدن ملک غیر منقول خود مراجعه کند.

انواع تصرف عدوانی

.تصرف عدوانی حقوقی: دعوای تصرف عدوانی حقوقی عبارت است از ادعای متصرف سابق مبنی بر اینکه دیگری بدون رضایت او مال غیر منقول را از تصرف وی خارج کرده و اعادهٔ تصرف خود را نسبت به آن مال درخواست می ‌نماید.

. تصرفات غیر عدوانی کیفری: عبارت است از اخراج مال غیر منقول بدون رضایت مالک یا اجازه از طرف مالک توسط دیگری با علم به موضوع و از روی عمد. این جرم از جمله جرایم مرتبط به اموال و مالکیت است که موضوع آن مال غیر منقول متعلق به دیگری است.

تصرف عدوانی به چه معناست؟

مطابق با ماده ۱۵۸ قانون آیین دادرسی مدنی، دعوای تصرف عدوانی عبارت است از ادعای متصرف سابق مبنی بر اینکه دیگری بدون رضایت او مال غیر منقول را از تصرف وی خارج کرده و اعاده تصرف خود را نسبت به آن مال درخواست می نماید. به عبارت دیگر، تصرف عدوانی زمانی رخ می دهد که مال غیر منقول، بدون رضایت مالک آن از سوی کسی تصرف شود. این عمل مطابق قانون جرم محسوب شده و مجازات به دنبال دارد.

آیا امکان مطالبه خسارت در حین رسیدگی به دعوای مطالبه ثمن قرارداد وجود دارد؟

بله. این امکان وجود دارد که حین تنظیم دادخواست مطالبه ثمن قرارداد، پرداخت خسارات ناشی از عدم انجام تعهدات را نیز از دادگاه مطالبه نمود .

استرداد ثمن به نرخ روز چگونه انجام می شود؟

در صورتی که معامله مدت ها قبل انجام شده باشد و یا ارزش پول یا ثمن معامله در زمان مطالبه یا استرداد آن نسبت به زمان پرداخت کاهش یافته باشد، خواهان می تواند استرداد ثمن قرارداد به نرخ روز را از دادگاه مطالبه نماید.

اثبات پرداخت ثمن معامله با چه کسی است؟

به طور کلی پرداخت وجه قرارداد بر عهده خریدار می باشد. بنابراین چنانچه در خصوص پرداخت یا عدم پرداخت ثمن بین فروشنده و خریدار اختلافی حادث شود، اثبات پرداخت وجه قرارداد با خریدار است.

دعوای استرداد ثمن

دعوای استرداد ثمن زمانی مطرح می شود که فروشنده و خریدار هر دو به تعهدات خود عمل می کنند و معامله به درستی واقع می شود. اما ممکن است پس از انعقاد قرارداد و اجرای تعهدات، قرارداد بنا بر هر دلیلی فسخ یا باطل شود. بنابراین پس از فسخ یا ابطال قرارداد، طرفین موظفند که ثمن و موضوع قرارداد را بازگردانند. چنانچه فروشنده از بازگرداندن ثمن قرارداد خودداری نماید، خریدار می تواند با استناد به دلایلی که مبین فسخ معامله است، دعوای استرداد ثمن معامله را مطرح نماید.

مطالبه ثمن قرارداد در صورت کلاهبرداری

اگر شخصی با کلاهبرداری و یا فروش مال غیر معامله ای انجام دهد و این اقدام او در دادگاه کیفری اثبات شود، در این مورد نیازی به ارائه دادخواست مطالبه ثمن و یا استرداد ثمن نیست. زیرا دادگاه کیفری ضمن صدور حکم محکومیت، حکم به رد مال نیز صادر می کند. تفاوت آن با رسیدگی دادگاه حقوقی در این است که در پرونده حقوقی دعوای مطالبه ثمن، امکان مطالبه خسارت های عدم انجام تعهدات نیز وجود دارد.